Gốc Kiến Thức
Đồng Tiền Chung – Tham Vọng Kinh Tế Mới Của Nhóm BRICS
📅 Ngày xuất bản: 31/07/2025
Đồng tiền chung là loại tiền tệ được nhiều quốc gia cùng sử dụng để thanh toán, dự trữ và hoạch định kinh tế, nhằm tạo thuận lợi thương mại, ổn định tài chính và giảm phụ thuộc vào ngoại tệ khác.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chuyển động mạnh mẽ, nhóm các nền kinh tế mới nổi BRICS (gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi – và mới mở rộng thêm các nước như Iran, Ai Cập, Ả Rập Saudi…) đang thúc đẩy một tham vọng táo bạo: xây dựng một đồng tiền chung. Mục tiêu là giảm sự phụ thuộc vào đồng USD, khẳng định quyền tự chủ tài chính và thúc đẩy thương mại nội khối. Bài viết này sẽ phân tích bản chất, động lực, khó khăn và ý nghĩa của sáng kiến “đồng tiền chung” BRICS.
Ấn chọn đọc tiếp
Danh mục Đồng tiền chung là loại tiền tệ được nhiều quốc gia cùng sử dụng để thanh toán thương mại, dự trữ ngoại hối hoặc làm đơn vị kế toán. Tiêu biểu là đồng Euro của Liên minh châu Âu (EU) – ví dụ điển hình thành công đầu tiên của mô hình này. Trong trường hợp BRICS, đồng tiền chung được đề xuất không nhất thiết thay thế nội tệ quốc gia, mà có thể là đồng tiền thanh toán quốc tế nội khối – tương tự như rổ tiền ảo hoặc tiền số được neo vào vàng hoặc giỏ tiền nội tệ BRICS. Đồng USD hiện chiếm khoảng 60% dự trữ ngoại hối toàn cầu và phần lớn thương mại quốc tế. Các quốc gia BRICS, đặc biệt là Nga và Trung Quốc, đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các biện pháp trừng phạt tài chính của phương Tây, đặc biệt là sau xung đột Nga–Ukraine. Việc bị loại khỏi hệ thống SWIFT khiến Nga phải tìm phương án thay thế. Sở hữu một đồng tiền chung giúp các quốc gia này chủ động hơn trong chính sách tiền tệ, dự trữ ngoại hối và thanh toán quốc tế. Có thể thiết lập một hệ thống tài chính song song với hệ thống tài chính phương Tây. Đồng tiền chung sẽ giảm chi phí chuyển đổi ngoại tệ, ổn định tỷ giá giữa các nước BRICS, qua đó giúp thương mại nội khối dễ dàng và hiệu quả hơn. Hiện BRICS chưa đưa ra một hình thức cụ thể cuối cùng cho đồng tiền chung, nhưng một số kịch bản đang được đề xuất: Một dạng tiền kỹ thuật số (CBDC) hoặc tiền mã hóa có kiểm soát, hoạt động trong phạm vi các nước BRICS. Được đảm bảo bằng tài sản thật như vàng, dầu mỏ, hoặc giỏ tiền nội tệ (RUB, CNY, INR, ZAR, BRL). Chỉ dùng cho thanh toán giữa các ngân hàng trung ương hoặc doanh nghiệp lớn nội khối. Người dân vẫn dùng nội tệ truyền thống. Khả năng này gần như không khả thi, do các nước BRICS có trình độ phát triển chênh lệch và đều không muốn từ bỏ chủ quyền tiền tệ. Các quốc gia BRICS có trình độ phát triển, mô hình chính trị và ưu tiên kinh tế rất khác nhau. Trung Quốc là nền kinh tế vượt trội, dễ gây ra mất cân bằng quyền lực. Khác với EU, BRICS không có cơ chế điều phối tài khóa, luật pháp, hoặc thị trường lao động đồng bộ. Quan hệ Ấn Độ – Trung Quốc từng xảy ra xung đột biên giới, thiếu lòng tin để dùng chung một đồng tiền. Nếu thành công, đồng tiền chung BRICS có thể giảm vai trò thống trị của USD, làm thay đổi cán cân tài chính toàn cầu. Mô hình BRICS có thể truyền cảm hứng cho nhiều quốc gia ở châu Á, châu Phi, Mỹ Latin theo đuổi độc lập tài chính. Bao gồm: hệ thống thanh toán riêng, ngân hàng phát triển mới (NDB), giao dịch bằng tiền nội tệ… Việt Nam không phải là thành viên BRICS, cũng chưa có kế hoạch tham gia đồng tiền chung này. Tuy nhiên: Việt Nam đang đẩy mạnh thanh toán bằng nội tệ với Trung Quốc, Nga và một số nước khác, như một phần trong xu hướng phi USD. Việc đồng tiền BRICS hình thành có thể ảnh hưởng đến dòng thương mại, tỷ giá và dự trữ ngoại hối của Việt Nam, nếu nhóm BRICS mở rộng ảnh hưởng. Sáng kiến về đồng tiền chung BRICS là một bước đi đầy tham vọng nhằm thiết lập trật tự tài chính đa cực, giảm vai trò của đồng USD và tăng quyền tự chủ của các quốc gia đang phát triển. Dù còn nhiều trở ngại thực tế, nhưng đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy sự dịch chuyển quyền lực kinh tế toàn cầu. Dù chưa tham gia, Việt Nam cũng cần theo dõi sát xu hướng này để có chiến lược thích ứng linh hoạt trong giai đoạn kinh tế địa chính trị biến động. Bạn nghĩ như thế nào về “Đồng Tiền Chung” cụ thể hãy chia sẻ nhé! Ý kiến chia sẻ, đóng góp xin vui lòng gữi về địa chỉ sau:1. Đồng Tiền Chung Là Gì?
2. Động Lực Thúc Đẩy Đồng Tiền Chung BRICS
a. Giảm sự phụ thuộc vào USD
b. Tăng cường chủ quyền tài chính
c. Thúc đẩy thương mại nội khối
3. Mô Hình Đồng Tiền Chung BRICS Đang Được Cân Nhắc
a. Tiền số đa quốc gia
b. Đồng tiền thanh toán (không lưu hành dân sự)
c. Đồng tiền vật lý thay thế nội tệ?
4. Thách Thức Của Đồng Tiền Chung BRICS
a. Khác biệt kinh tế và chính trị
b. Không có thị trường chung, chính sách tài khóa chung
c. Thiếu niềm tin và hợp tác sâu
5. Tác Động Và Ý Nghĩa Toàn Cầu
a. Thách thức trật tự tài chính phương Tây
b. Tạo cú hích cho các nước đang phát triển
c. Khuyến khích phát triển hệ thống tài chính phi phương Tây
6. Việt Nam Có Liên Quan Gì?
Kết Luận
